Begin jaren 2000 bedacht Ford een ongebruikelijke manier om een jonger publiek aan te trekken voor zijn betaalbare Focus. Het merk ging een samenwerking aan met mountainbikefabrikant Kona USA en bracht een speciale uitvoering uit: de Focus Kona Mountain Bike Edition.
In totaal werden er 5.000 exemplaren gebouwd. Elke auto werd geleverd met een merkfiets op het dak en een pakket accessoires dat de compacte Focus een robuuster, offroad-achtig uiterlijk gaf. Opmerkelijk genoeg is dit een van de weinige auto’s die ooit teruggeroepen werd niet vanwege een probleem met de auto zelf, maar vanwege de fiets.
Het verhaal van de Ford Focus begint bij de Ford Escort. Ford was destijds bezig met de ontwikkeling van een opvolger voor de Escort onder de codenaam CW170. Het moest een wereldauto worden die zowel in Europa als in de Verenigde Staten de Escort zou vervangen. Het model debuteerde in Europa als 1998-model, gevolgd door de Amerikaanse introductie als 1999-model. Hoewel de Escort nog enige tijd werd verkocht, werd de nieuwe Focus neergezet als Fords belangrijkste compacte model voor het nieuwe millennium.
De Focus werd voor het eerst getoond op de Autosalon van Genève in 1998. Voor veel bezoekers was het een schok – hij leek in niets op de Fords waaraan ze gewend waren. Het ontwerp nam elementen over van eerdere concepten, waaronder hoog geplaatste achterlichten, en designer John Doughty hulde alles in de New Edge-stijl van Jack Telnack. Deze designtaal was eerder al gebruikt op de Ford Ka en Cougar.
De onconventionele aanpak zette zich voort in het interieur. De Focus verdeelde de autopers destijds in twee kampen: zij die er dol op waren en zij die er niet tegen konden.
Soft-touch materialen waren alomtegenwoordig – op het dashboard, de stoelen, het dak en de deurpanelen. De instrumenten waren groot en goed afleesbaar, de audio- en klimaatbediening zat op een logische plek en de middenconsole had enorme bekerhouders waarin zelfs flessen van één liter pasten.
Ford gebruikte zelfs rubbercoatings in de opbergvakken om gerammel tijdens het rijden te voorkomen. Het was deze aandacht voor detail die de journalisten imponeerde, ook al bleven zowel het exterieur- als interieurdesign polariserend.
Engineers bij Machine Design schreven dat Ford zijn eigen imago in het compacte segment een flinke schop wilde geven. De Focus stond op een volledig nieuw platform en was leverbaar in drie carrosserievarianten: driedeurs hatchback, sedan en stationwagen. Het design combineerde ronde vormen, ongebruikelijke geometrie en scherpe lijnen – en op de een of andere manier werkte het.
Ondanks het controversiële uiterlijk was de Focus een enorm succes. In 1999 werd hij met ruime voorsprong uitgeroepen tot European Car of the Year met 444 punten, tegenover 272 voor de Opel Astra, 249 voor de Peugeot 206 en 235 voor de Audi TT.
Dat is des te interessanter omdat de eerste generatie Audi TT tegenwoordig wordt gezien als toonbeeld van ingetogen en elegante vormgeving – precies het soort design dat veel mensen missen in moderne auto’s met hun agressieve lijnen en scherpe vouwen.
Fords focus op jonge kopers was op elke markt duidelijk zichtbaar. Het merk deed erg zijn best de Focus aan jongere klanten te verkopen, met name Generatie X. Brochures uit die tijd stonden vol felle fotografie, trendy lettertypes en beelden van ‘coole’ jonge mensen die volgens Ford zouden dromen van een Focus. Tegenwoordig zou een fabrikant waarschijnlijk worden uitgelachen voor zulke wanhopige pogingen om jongeren aan te spreken.
Die oude brochures ogen nu juist weer erg cool – ze hebben de sfeer van klassieke racecomputerspellen. Hoewel exacte koop demographics van de eerste generatie Focus moeilijk te vinden zijn, meldde Ford in 2017 dat de gemiddelde leeftijd van een reguliere Focus-koper 46 jaar was, terwijl eigenaren van de Focus ST gemiddeld 36 waren.
Om het imago van de Focus als auto voor actieve jonge mensen verder te versterken, sloot Ford zich aan bij een klein groepje fabrikanten dat auto’s met een fiets op het dak verkocht.
Al in 1996 bracht Volkswagen de Jetta Trek uit – een speciale editie ontwikkeld met fietsfabrikant Trek. Die had thematische graphics en een imperiaal. Een jaar later verscheen er nog meer Trek-merchandising. Volkswagen mikte duidelijk op jonge, budgetbewuste fietsliefhebbers.
In 2000 introduceerden zowel Ford als Saab hun eigen ‘fiets’-speciale edities. Op de Chicago Auto Show toonde Saab de 9-5 Gary Fisher Edition stationwagen met aerodynamisch bodykit, driespaaks wielen en een mountainbike. Ford kwam op de Los Angeles Auto Show met de Focus Wagon Kona concept.
Net als zijn concurrenten werkte Ford samen met een gerespecteerd fietsmerk – in dit geval Kona USA. Kona werd in 1988 in Vancouver opgericht door fietsers Dan Gerhard en Jacob Heilbron. Samen met mountainbikegrootheid Joe Murray ontwikkelden ze een lijn hardtail-fietsen.
Kona was het eerste merk dat een complete serie frames met aflopende bovendbuis produceerde. De fietsen kregen snel een uitstekende reputatie; dealer Bow Cycle herinnerde zich dat het 1993 Kilauea-model werd uitgeroepen tot ‘Bike of the Year’ door Mountain Biking magazine. Ford had duidelijk een merk met echte geloofwaardigheid gekozen.
De Kona Mountain Bike Edition begon als concept op basis van de Focus stationwagen. De productieversie werd echter gebouwd op de driedeurs Focus ZX3 hatchback. Het opvallendste kenmerk was een permanent gemonteerd imperiaal met daarop een Kona Blast mountainbike uit 2001 – een fiets die destijds alleen verkrijgbaar was in combinatie met de auto.
Naast de fiets kreeg de auto speciale zijlijsten met een profiel dat leek op fietsbanden, unieke stoelbekleding, 16-inch wielen, gebrandmerkte vloermatten en een exclusieve exterieurkleur genaamd Dirt, die alleen op de Kona Edition leverbaar was.
Een grappig detail: de stoelbekleding was afneembaar en machinewasbaar. De gedachte was simpel – na een dag mountainbiken kon de bestuurder onder de modder zitten.
Onder de motorkap lag een 2.0-liter viercilinder met 130 pk en 183 Nm koppel. Ford benadrukte verder een single-disc cd-speler, mistlampen, optionele vierwiel-ABS, centrale deurvergrendeling met afstandsbediening en een met leer bekleed stuurwiel.
De 16-inch Kona lichtmetalen velgen waren een inch groter dan de standaard Focus-aluminiumvelgen. De Kona Blast fiets zelf was in de kleur van de auto gespoten en uitgerust met een long-travel voorvork, Shimano aandrijving en schijfremmen op beide wielen.
Ford bouwde slechts 5.000 exemplaren en verkocht ze slechts één jaar – gericht op kopers die zowel een nieuwe Focus als een splinternieuwe Kona mountainbike wilden.
De Kona Mountain Bike Edition is ook verbonden aan een nogal komisch verhaal. De auto werd teruggeroepen, maar het probleem had niets met het voertuig zelf te maken. Volgens Automotive News uit 2000 ging het om een mogelijk defect in de verbindingsbout van de meegeleverde Kona-fiets. Eigenaren van de ongeveer 800 al verkochte auto’s werd geadviseerd de fiets naar een Kona-dealer te brengen voor reparatie.
Auto’s die nog niet bij klanten waren afgeleverd, werden direct bij Ford-dealers gerepareerd. Automotive News merkte het komische van de situatie op: er werden fietsen gerepareerd in de werkplaats van autoreparateurs.
Het is nauwelijks verrassend dat het tegenwoordig bijna onmogelijk is om een van deze Focus-modellen te vinden. Zoals vaak gebeurt met zeldzame versies van volumemodellen, zijn de meeste hard gereden, versleten en uiteindelijk samen met gewone Focus-modellen gesloopt.
